Ο Θάνατος, ο Καζαντζάκης, και το Φθινόπωρο

Επίγεια ζωή θα πει: να τρως ψωμί και να το κάνεις το ψωμί φτερούγα· επίγεια ζωή θα πει να πίνεις νερό και να το κάνεις το νερό φτερούγα· επίγεια ζωή θα πει φτεροφύτρωμα. Αυτά μας τα 'λέγες εσύ προδότη, δεν είναι λόγια δικά μου, είναι λόγια δικά σου· κι αν τα ξέχασες, σου τα θυμίζω εγώ!

Νίκος Καζαντζάκης, Ο Τελευταίος Πειρασμός

Ο καλλιτέχνης παρουσιάζει τον θάνατο ως το βασιλέα των ουρανών,

Πέρα από το πένθος, αυτός βασιλεύει.

Το Φθινόπωρο είναι η εποχή του θανάτου με την έννοια της απαλλαγης από ότι δεν είναι πλεόν καίριο. Τα φύλλα πέφτουν από τα δεντρά,, το σκοτάδι γεμίζει τη μέρα, και η ζωή επέρχεται σε μια πράξη συνεχούς άφεσης. Είναι μια περίοδος ενδοσκόπισης και αυτοανάλυσης.

Στο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη Ο Τελευταίος Πειρασμός ο θάνατος του Ιησού διαφένεται ως μια ποθητή και λυτρωτική κατάσταση η οποία εν τέλη, εκπονεί την σωτηρία. Στα ταρώ, ο Θάνατος βρίσκεται στην δέκατη τρίτη θέση και συμβολίζεται από ένα σκελετό. Στην εικονογραφία της συγκεκριμένης κάρτας, ο ζωγράφος, παρουσιάζει τον Θάνατο να κάθεται μέσα σε ένα κύκλο γιν γιανγκ μεταξύ του σκώτους και του φωτός, με τα το ένα χέρι και πόδι να αγγίζουν τον πεθαμένο Ιησού. Πάνω στο κεφάλι του φέρει ένα μάυρο (φωτο)στέφανο (σε αντίθεση με τον Χριστό), και έξω από τη σφάιρα περιτριγυρίζεται από άλλους σκελετούς, Τέλος, πάνω πάνω βρίσκεται ένα στέμμα με ένα μάτι καρφωμένο στον παρατηρητή.

Ακολούθως, ο θάνατος συτός δεν είναι το απόλυτο τέλος, αλλά είναι η αναγέννηση του ανθρωπού μέτα από τον αγώνα που δίνει με τον κρυμμένο του εαυτό. Ο Χριστός με το θάνατο του, έφερε την αέναη ζωή, την αίωνια ύπαρξη. Έαν όμως δεν σταυρωνόταν πως θα συνέχιζε ο κόσμος ;

Στον Τελευταίο Πειρασμό, ο Καζαντζάκης δημιουργεί μια εναλλακτική ιστορία για τον Χριστό, με βασή την οποία ο ίδιος γίνεται ένας απλός άνθρωπος και ζει σαν όλους τους υπόλοιπους. Όταν μετά από χρόνια ξανασυναντιόνται οι μαθητές με τον διδασκαλό τους, ο Ιούδας με οργή του φωνάζει,

Το πόστο το δικό σου λυποτάχτη ήτα πάνω στον σταυρό· άλλοι ας ξεχερσώνουν την γης και τις γυναίκες· εσένα το χρέος σου, απάνω στο σταυρό· αυτό λέω εγώ! Καυκιέσαι πως νίκησες τον θάνατο· αλίμονο σου! Έτσι νικούν τον θάνατο; Έκαμες παιδία, μπουκίες για τον Χάρο! Μπουκιές για το Χάρο! Γίνηκες ο χασάπης του και του κουβαλάς κρέατα να φάει, λιποτάχτη, άναντρε!

Με άλλα λόγια, το χρέος του Ιησού ήταν να μετουσιώσει τον θάνατο σε ζωή. Να αφανήσει δηλαδή την έννοια του θανάτου, θανατώνοντας πρώτα τον ίδιο του τον εαυτό.Σε μια παράλληλη πορεία η κάρτα του θανάτου συμβολίζει την αναγκή της κάθαρσης του ατόμου από ότιδηποτε μολύνει και μικραίνει την ζωή του. Για να φτάσει όμως ο άνθρωπος σ' αυτό το σημείο πρέπει να περάσει πρώτα από ένα εσωτερικό θάνατο. Πρέπει να σταυρωθεί εθελοντικά, να αλλάξει ριζικά. Μόνο τότε θα απελευθερωθεί από το μαύρο. Μόνο τότε θα αναστηθεί.

Η εικόνα αυτή παρακινεί στην εσωτερική αναγέννηση του ατόμου. Σαν μια κάμπια που πεθαίνει και γίνεται πεταλόυδα, έτσι γίνεται και η ψυχή του ανθρώπου μέτα από τον εξάγνισμο που επιφέρει ο ατομικός, εσωτερικός θάνατος άχρηστων πλέον χαρακτηριστικών.

Ολοκληρώνοντας, το φθινόπωρο δείχνει πως να θανατώνει κανείς ότι δεν είναι πλέον ωφέλιμο. Ο Χριστός σταυρώθηκε, σκότωσε τον θάνατο; έφερε το φως. Παρομοίως, η κάρτα του Θανάτου στα ταρω συμβολίζει αυτό ακριβώς; πως ​ μέτα από τον θάνατο έρχεται η ζωή.

Βάλε φωτιά σ' ότι σε καίει, σ' ότι σου τρώει την ψυχή!

Τρύπες

* Εικόνες

1/ Erike Miranda, Death Tarot Card

2/ Yukiko Hayashi,